Een nieuw jaar, een verse stapel boeken...

Ook in 2014 zijn wij van plan onze bibliotheekcollectie te spijzen met heel wat nieuwe boektitels die te maken hebben met het thema 'geestelijke gezondheid'. Daarom trakteren we je nu alvast op een aantal opvallende, pas uitgegeven publicaties die vanaf vandaag in ons documentatiecentrum kunnen worden ontleend...

Ouders, leerkrachten en hulpverleners raken alsmaar meer verontrust over het gemak waarmee kinderen de diagnose autisme, asperger of ADHD krijgen toebedeeld. Pieter Duker, emeritus bijzonder hoogleraar orthopedagogiek, vindt deze vrees terecht en ziet deze diagnoses eerder als bijzondere varianten van prikkelverwerking die aan de basis liggen van de problemen in de opvoeding van en het onderwijs aan deze kinderen. Duker argumenteert waarom het tijd is om afscheid te nemen van autisme en ADHD als ziektebeelden. De daarvoor vereiste koersverandering wordt in dit boek, op basis van wetenschappelijke argumentatie, uit de doeken gedaan. 

Afscheid van autisme en adhd: hoe verschillen tussen mensen psychiatrische ziekten zijn geworden... En de weg terug / P. Duker. - Bilthoven : Notitia, 2013. - 117 p.

 

Van april 2010 tot augustus 2012 bezocht een werkgroep van het Provinciaal Platform GGZ Utrecht zo’n dertig Nederlandse ggz-instellingen. Dit boekje is het verslag hiervan en wil voorbeelden geven van hoe ggz-teams en individuen op een goede manier aan herstel kunnen werken. Hiermee willen de auteurs meer aandacht vragen voor de herstelmogelijkheden van langdurige patiënten. 

33 goede voorbeelden in het leven van mensen die langdurig in een ggz-instelling verblijven / S. Kemps, R. Trinks en G. de Wilde. - Utrecht : Provinciaal Platform GGZ Utrecht, 2013. - 68 p.

Het in 2005 ingevoerde Diagnose-Behandel-Combinatie leidde in de Nederlandse ggz tot handelwijzen die weinig met de problematiek van de patiënt zelf te maken hebben. De auteur beschrijft deze scheefgroei en biedt suggesties hoe de schadelijke werking van deze regelgeving kan worden verminderd. De aangereikte ideeën en suggesties moeten bezorgde hulpverleners en beleidsmakers, die willen weten waar het transparante systeem de mist is ingegaan, terug inspireren. 

Psychotherapie in tijden van administratie: afgevinkte frustraties over de nieuwe gekte in de geestelijke gezondheidszorg / A. Goudsmit. - Amsterdam : SWP, 2012. - 223 p.

 

Dit boek bevat door visies, denkbeelden en leefstijlen gestuurde zingevingservaringen van mensen met een diverse achtergrond. Zowel verhalen van gedetineerden als psychiatrische patiënten en militairen komen aan bod. Aan de hand van thema’s zoals wijsheid, verdriet, troost, morele erosie en verbeelding, worden concrete situaties uitgewerkt. Inleidende teksten van begeleiders die mensen ondersteunen in hun zoektocht naar wat het leven de moeite waard maakt, begeleiden deze kennismaking met humanistisch geestelijke begeleiding en zingeving. 

Zin: inleidende teksten in de humanistisch geestelijke begeleiding / J.H. Mooren en A. Bolsenbroek. - Utrecht : de Graaff, 2013. - 192 p.

 

De Stichting Beschermende Woonvormen Utrecht, een Nederlandse ggz-instelling die begeleiding biedt aan mensen met een psychiatrische stoornis en/of een verslavingsproblematiek, nam in het verleden begeleiders met ervaringsdeskundigheid in dienst. Centraal bij de opvolging van deze medewerkers was de vraag: wat zijn de (on)mogelijkheden en valkuilen bij het inzetten van begeleiders met ervaringsdeskundigheid? De auteurs rapporteren de ervaringen en de meerwaarde van de inzet van ervaringsdeskundigen voor de SBWU. Ze formuleren zes aanbevelingen voor de implementatie van ervaringsdeskundigheid. 

Een ervaring rijker: ervaringsdeskundigheid in de psychiatrie / M. Posthouwer en H. Timmer. - Amsterdam : SWP, 2013. - 125 p.

Profiel van een steeds groeiende groep cgg-gebruikers...

Tussen de vele korte berichten in het juninummer van Zorgwijzer, het papieren magazine van Zorgnet Vlaanderen, viel ook wat geestelijk gezondheidsnieuws te rapen. In een kort bericht getiteld 'Meer mensen krijgen hulp in centra geestelijke gezondheidszorg' stond onder meer het volgende te lezen: 

"In 2010 kregen 52.730 mensen hulp in een centrum voor geestelijke gezondheidszorg (cgg). Dat is iets meer dan in 2009 (toen nog 51.375) en het derde jaar op rij dat het aantal cliënten stijgt. Dat blijkt uit de nieuwe cijfers die het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid bekendmaakte over de cgg’s in 2010.

De meeste cliënten van een cgg zijn tussen de 18 en de 59 jaar (67%), het aandeel zestigplussers blijft beperkt (8%). Bij mannen komen problemen met verslavingen op de 2de plaats, vrouwen hebben daarentegen meer te kampen met interactieproblemen en verwerkingsproblemen. Bij de groep jongens tot 17 jaar zijn gedragsstoornissen de vaakst voorkomende reden om naar een cgg te gaan. Meer dan 1 op de 4 jongeren (27 %) wordt naar het cgg doorverwezen vanuit het onderwijs.

Hoewel de wachttijd tot het eerste intakegesprek meestal meevalt, blijft de bereikbaarheid en de toegankelijkheid van de centra een belangrijk aandachtspunt. 65% van de cliënten heeft in 2010 minder dan 1 maand moeten wachten op een eerste gesprek. In 2009 was dat nog 70%. Nog eens 18% moest tussen 1 en 2 maanden wachten op een intakegesprek in 2010 (in 2009: 17%)."

Ook in de collectie van ons documentatiecentrum zijn een reeks rapporten en tijdschriftartikelen gewijd aan de (werking van de) cgg's opspoorbaar, raadpleegbaar en uitleenbaar...

Indien de therapeutische vrijheid u lief is, neem dan het concept behandelplan ernstig

Tijdschrift Klinische Psychologie

Vol. 39, nr. 3, blz. 147-152

2009

Deze bijdrage munt uit door een genuanceerde en heldere zienswijze van de noodzaak van behandelplannen in de tweedelijns ggz.

Eigen-Kracht Conferenties: krachtige nieuwkomer binnen de GGZ? De burger en de professionele hulpverlener

Psyche

Vol. 21, nr. 4, blz. 8-10

2009

Bedoeling van de Eigen-Kracht Conferenties is om alle belangrijke personen rond een cliënt en zijn gezin samen te brengen om een plan uit te werken. In zo'n plan staat wat de familie zelf zal doen aan de hand van de 'eigen krachten' die ze wil inzetten en die waarvoor ze een beroep wil doen op professionele hulp. De aanpak en werking ervan in Vlaanderen komt aan bod in dit artikel.

De ambulante hulpverlening voor volwassen forensisch-psychiatrische patiënten door de centra voor geestelijke gezondheidszorg

Federatie van Diensten voor Geestelijke Gezondheidszorg, Verbond der Verzorgingsinstellingen

30 p.

2008

Deze tekst heeft als opzet om de bijdrage te omschrijven van de centra voor geestelijke gezondheidszorg in de begeleiding en behandeling van meerderjarige forensisch-psychiatrische patiënten. Door het beschrijven van een aantal zorginhoudelijke en zorgorganisatorische aspecten wordt een aanzet gegeven tot een concretisering van het aanbod van de cgg in het kader van een zorgtraject voor de doelgroep van de volwassen forensisch-psychiatrische patiënten.

De Centra Geestelijke Gezondheidszorg binnenstebuiten gekeerd: bespreking van het rapport ‘Getrapte zorg voor personen met depressie’ in de Centra Geestelijke Gezondheidszorg

Tijdschrift Klinische Psychologie

Vol. 38, nr. 4, blz. 227-234

2008

In dit artikel wordt een grondige doorlichting van de tweedelijns geestelijke gezondheidszorg in Vlaanderen aan de hand van het rapport 'Getrapte zorg' over de aanpak van depressie in de West-Vlaamse Centra voor Geestelijke Gezondheidszorg beschreven.

Getrapte zorg voor personen met depressie in de Centra voor Geestelijke Gezondheidszorg: analyse, evaluatie en optimalisering van het zorgaanbod. Syntheseverslag juli 2007

Everaert, S., Scheerder, G., Coster, I. De en Audenhove, C. Van

47 p.

2007

De doelstelling van dit onderzoek is om het zorgaanbod voor personen met depressie te optimaliseren door de principes van getrapte zorg of stepped care in de centra voor geestelijke gezondheidszorg te introduceren.

Beschermende hulpverlening bij vermoeden van kindermishandeling in een Centrum voor Geestelijke Gezondheidszorg

Tijdschrift voor Orthopedagogiek, Kinderpsychiatrie en Klinische Kinderpsychologie

Vol. 31, nr. 1, blz. 2-20

2006

De auteur werkte een aantal indicatiestellingsprincipes uit om beter gedifferentieerd te kunnen interveniëren in situaties van een vermoeden van kindermishandeling vanuit de context van een centrum voor geestelijke gezondheidszorg.

Zelfmoordpreventie in een CGG-project: nieuwe website ondersteunt alle betrokkenen

Psyche

Vol. 18, nr. 3, blz. 14-16

2006

De stand van zaken van het 10 jaar geleden opgestarte project ‘Zelfmoordpreventie’ dat zich tot doel stelt zelfmoordpreventie op een professionele manier te ontwikkelen en uit te voeren vanuit de cgg wordt weergegeven. Er wordt kort stilgestaan bij de nieuwe website.

Psychiatrische instellingen, centra voor geestelijke gezondheidszorg, PVT's en de tandheelkunde

Psychiatrie en Verpleging

Vol. 78, nr. 2, blz. 99-106

2002

Dit artikel is gewijd aan de tandheelkundige problematiek bij de behandeling van patiënten uit psychiatrische klinieken en centra voor geestelijke gezondheidszorg.

Het Vlaams Decreet voor integrale kwaliteitszorg in de verzorgingsvoorziening. Rapport aan het Vlaams Parlement

Buytaert, E., Valepyn, P., Segbroek, L. Van, Dekind, H. en Janssens, P.

98 p.

2002

Rapport over de implementatie van het Vlaamse kwaliteitsdecreet voor de verzorgingsvoorzieningen tot de situatie eind 2002. In drie grote delen worden die verzorgingssectoren voorgesteld die reeds actief werken met het Vlaams kwaliteitsdecreet: de algemene ziekenhuizen, de psychiatrische ziekenhuizen en de centra geestelijke gezondheidszorg.

Poëzie in de rekken van ons documentatiecentrum en die ten dienste van de psychotherapeutische hulpverlening...

De lof der gekken

De wereld kan niet verder zonder gekken.

De gekken zijn de kurk van het bestaan.

De gekken kunnen prachtig God playbacken -

Ze dansen als een gek op de vulkaan.

Je ziet ze driftig op glad ijs jongleren,

Geblinddoekt liefst. Ze durven alles aan:

Een gek nadoen, de duivel imiteren -

Je mond blijft van verbazing openstaan.

Ze lappen alle wijsheid aan hun laars.

Ze slepen kogels aan en traliehekken.

De gekken zijn de beste huichelaars.

Van alle gekken die ik om mij zie

Ben ik het meest verzot op gekken die

Beweren niet verzot te zijn op gekken.

Gerrit Komrij, uit: Lof der zotheid 2001 in gedichten (2001)

Ik ben niet gek! Ik ben een gedicht

Breukers, C. en Pollet, F.

143 p.

2010

Deze poëziebundel werd uitgegeven naar aanleiding van de opening van Legato, het nieuwe centrum voor behandeling van psychotische stoornissen in het PC Sint-Hiëronymus in Sint-Niklaas. 121 gedichten, het gekkengetal gekwadrateerd, van bekende en minder bekende dichters werden in deze bloemlezing opgenomen. 55 dichters doen iets met poëzie en met angst, vreugde, geluk en verdriet. Onder de motto's 'poëzie vraagt altijd een beetje waanzin' en 'de gekken zijn de kurk van het bestaan' komen bekende en minder bekende dichters en ervaringsdeskundigen in dichtregels aan het woord.

Mindreadings: literature and psychiatry

Oyebode, F.

141 p.

2009

Dit boek exploreert de verbanden tussen het geschreven woord en de kern van psychiatrische hulpverlening. In verschillende bijdragen wordt ervoor gepleit dat artsen meer fictie zouden moeten lezen en literatuur een duidelijker plaats in de medische opleiding zou moeten krijgen. Een aantal hoofdstukken gaan in op de mogelijkheden van autobiografie, fictie, poezië en brieven. Ook wordt ingegaan op hoe een aantal problematieken (verslaving, dementie, autisme,...) in de klassieke literatuur belicht worden.

Kanttekeningen bij het gebruik van dagboeken en poëzie: een reactie op 'schrijven als onderdeel van psychotherapie'

Psychopraxis

Vol. 11, nr. 1, blz. 7-8

2009

In hun bijdrage lichtten Hulpiau en Vandereycken de verschillende vormen van schrijven als onderdeel van psychotherapie toe. Een dergelijk overzicht is nuttig. In deze reactie worden twee kleine aanvullende kanttekeningen gemaakt.

Het derde element: over het gebruik van poëzie in de appreciërende en samenwerkende systeempsychotherapie

Systeemtheoretisch Bulletin

Vol. 27, nr. 3, blz. 273-294

2009

De auteur wil met dit artikel aantonen dat men door het gebruik van poëzie, filmfragmenten of kunstinstallaties verder contact kan maken met moeilijk bespreekbare emoties en geraaktheden van en tussen cliënten. Bij deze methode gaat het niet om het benoemen van problemen en het zoeken naar herkenning in termen van de DSM.

Zwart uit wondermond. Verzamelde gedichten

Breekveld, A.

96 p.

2006

Met het dichtwerk van Arno Breekveld treedt men een universum binnen. De gehanteerde taal vertoont opvallend veel gelijkenissen met de taal van schizofrene of, meer in het algemeen, van psychotische patiënten. Klanken en woorden lijken hun ordening te verliezen of een nieuwe ordening te zoeken door openliggende en -brekende associatieve processen.

Het betere verhaal in de gezinstherapie: over de natuurwetenschappelijke en narratieve metaforen

Psychiatrie en Verpleging

Vol. 81, nr. 4, blz. 246-255

2005

De auteur gaat dieper in op de noodzaak van het hanteren van metaforen in onze communicatie met elkaar. Na een filosofische benadering van zowel wetenschappelijke als narratieve of verhalende metaforen licht hij in bevattelijke taal enkele categorieën van 'betere' verhalen toe. Deze worden verduidelijkt aan de hand van voorbeelden uit de gezinstherapie. De reflectie wordt besloten met een verwijzing naar de poëzie waar men, in de vorm van een gedicht, erin slaagt het niet-zegbare te zeggen.

Over poëzie en therapie

Psychiatrie en Verpleging

Vol. 79, nr. 6, blz. 372-390

2003

De auteur gaat in op het belang van poëzietherapie, het onder woorden brengen van emoties en gevoelens, binnen de geestelijke gezondheidszorg.

Twee ambachten: over psychiatrie en poëzie

Kopland, R. en Hoofdakker, R.H. van den

200 p.

2003

De dichter Rutger Kopland en de psychiater R.H. van den Hoofdakker zijn één en dezelfde persoon. Hem wordt telkens weer gevraagd wat het verband is tussen de twee ambachten die hij uitoefent. In eerdere publicaties heeft hij herhaaldelijk pogingen gedaan eventuele overeenkomsten te vinden. In dit boek benadert hij de kwestie op een andere manier. 'Twee ambachten' bevat een bundeling van lezingen, essays, dagboeken en andere teksten over de psychiatrie en de poëzie, ieder voor zich.