De (on)zin van zelfhulpboeken tegen het licht gehouden...

"Zelfhulpboeken kunnen er nooit voor zorgen dat iemand slank, machtig, rijk en geliefd wordt. En zélfs als dat zou gebeuren, dan zouden de lezers vast nog even ongelukkig zijn als voor het lezen van dat boek." Een waarheid als een koe, toch? Al zou ook in dit geval een beetje nuance wel op zijn plaats geweest zijn, moet de redactie van De Standaard gedacht hebben. Daarom pakte zij onlangs uit met een artikel waarin naar de (on)zin van zelfhulpboeken werd gepeild.
Psycholoog en onderzoeker Ad Bergsma, die in 2011 promoveerde met een proefschrift over geluk aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en zelf een aantal zelfhulpboeken schreef, maakt in zijn studie 'Do self-help books help?' een onderscheid tussen probleem- en groeigerichte zelfhulpboeken. Zo zouden probleemgerichte boeken in bepaalde gevallen, zoals milde depressie, angst en slaapproblemen, even effectief kunnen zijn als psychotherapie. Over de lezers van zelfhulpboeken wordt vaak smalend gedaan, stelt Bergsma. Toch is ook hier enige voorzichtigheid geboden: vaak gaat het om relatief hooggeschoolde, leeshongerige vrouwen met een bovengemiddelde nieuwsgierigheid. Verder waarschuwt de Nederlander voor de onrealistische verwachtingen die sommige zelfhulpboeken kunnen creëren en vraagt hij zich af of er geen sprake zou kunnen zijn van een placebo-effect. In ieder geval staat of valt veel met de persoonlijkheid van de lezer, aldus de onderzoeker: "Of de boeken écht werken, hangt meer af van de lezer dan van de boeken." Collega-onderzoeker Susan Krauss Whitbourne, professor psychologie aan de University of Massachussetts Amherst, treedt Bergsma hierin bij en stelt dat het moet klikken met een boek, net zoals het moet klikken met een therapeut van vlees en bloed. Volgens haar is het van belang dat de lezer niet klakkeloos alles slikt: "Je moet altijd kritisch staan tegenover het advies van een zelfhulpboek."
Dat laatste kunnen wij alleen maar beamen en speelt ook een rol als we weer eens op zoek gaan naar een aantal zelfhulptitels voor onze collectie. Zo kwamen er de voorbije twee jaar precies een dozijn zelfhulpboeken bij waarvan dit alvast de drie meest opvallende zijn...

Uit recent wetenschappelijk onderzoek kwam naar voren dat stress een alarmsignaal is in de zetel van ons denk- en redeneervermogen: de prefrontale neocortex. Paradoxaal genoeg is deze prefrontale intelligentie weinig bewust. Toch kunnen we, als we onze stress leren herkennen en de boodschap erachter leren begrijpen, een prefrontale manier van denken ontwikkelen die deze stress aanpakt. Een methode gekenmerkt door openheid, relativeringsvermogen, creativiteit, rationaliteit en altruïsme. Aan de hand van concrete voorbeelden en oefeningen illustreren de auteurs van deze hulpgids hoe dit precies in zijn werking gaat. 

Wijzer van stress: beter leven dankzij de neurowetenschappen / J. Fradin, M. Aalberse, L. Gaspar, C. Lefrançois en F. Le Moullec. - Berchem : De Boeck, 2011. - 221 p.

Het veranderen van de manier waarop je naar jezelf kijkt, is de hoofdtoon van deze hulpgids. Als je begrijpt waar je gebrek aan zelfvertrouwen vandaan komt en hoe dit een vicieuze cirkel creëert die belemmert dat je zelfvertrouwen tot ontwikkeling komt, sta je, volgens de auteur van dit boek, al een stuk verder. Het aanvaarden van je talenten en je zwakheden leren relativeren, een zekere mildheid voor jezelf, zorgen voor een objectieve kijk op wie je bent.

Gezond zelfvertrouwen: verbeter je zelfwaardering stap voor stap / M. Fennell. - Amsterdam : Nieuwezijds, 2011. - 255 p.

De Amerikaanse psycholoog Timothy Wilson, deskundige op het gebied van zelfkennis en geluk, beweert in dit zelfhulpboek dat we ons zelfbeeld kunnen verbeteren door zelf ons levensverhaal vorm te geven. De sleutel tot ons geluk ligt verscholen in de manier waarop we het verhaal van ons leven weten bij te sturen, de mogelijkheid om ons eigen verhaal te herschrijven.

De verhalen van ons leven: verander je zelfbeeld en verbeter je bestaan / T. Wilson. - Amsterdam/Antwerpen : Contact, 2011. - 309 p.

Homeland: meermaals bekroonde Amerikaanse reeks over een zwaar getraumatiseerde oorlogsveteraan...

Begin dit jaar ging Knack Focus op bezoek bij Gideon Raff, een van de bedenkers van Homeland, een Amerikaanse dramaserie die zich hoofdzakelijk concentreert op de, door de acht jaar in gevangenschap in handen van Al-Qaeda, zwaar getraumatiseerde soldaat Nicholas Brody. Het bijzondere aan deze bekroonde televisiereeks is dat de makers ervan in eerste instantie geïnteresseerd zijn in het lange herstelproces van GI Brody. Na jarenlange folteringen moet de man onder andere opnieuw toenadering zoeken tot zijn van hem vervreemde vrouw en twee kinderen, een moeizaam verlopend proces daar hij voortdurend geplaagd wordt door nachtmerries, enkel in slaap raakt als hij op de grond ligt en nauwelijks lichaamscontact verdraagt. Raff: "Alles wat je leest en hoort over krijgsgevangenschap gaat over de ontvoering van soldaten of over de campagnes die gevoerd worden om ze terug thuis te krijgen. Maar eenmaal ze vrijgelaten zijn, houdt het op. De terugkeer is ons happy end, en alles wat daarna komt interesseert ons niet, omdat het dat ideaalbeeld zou kunnen verstoren." 

Toegegeven, om deze intelligente reeks iets spannender te maken, voerden de scenaristen ook de niet altijd even betrouwbare Carrie Matheson, een vrouwelijke CIA-agente met een voorgeschiedenis van psychische problemen, ten tonele. Zij is de enige die niet meegaat in de idolatrie die de Amerikaanse media en publieke opinie opzetten na de terugkomst van hun oorlogsheld. Vlak voor Brody's bevrijding zou er immers een Amerikaan naar het terroristische kamp zijn overgelopen, een gegeven dat aan deze reeks heel wat extra spankracht moet geven. 

Ter voorbereiding van Homeland had Gideon Raff heel wat gesprekken met ex-gevangenen en hun trauma dat ze aan hun beproevingen overhielden: "Het wordt vaak omschreven als posttraumatische stress, maar eigenlijk kun je het met niets vergelijken. De ervaring is zo ingrijpend, je wordt er zo door ontmenselijkt dat het onmogelijk is om er nog helemaal van te herstellen.(...) Een van de treurigste dingen die ik heb gehoord, kwam van een man die vijf jaar gevangen had gezeten. Hij vertelde me dat hij op den duur zo eenzaam en bang was in dat hol dat hij blij was als zijn beulen hem kwamen halen om hem te folteren, omdat hij dan toch een beetje menselijke interactie had."

Snel dus naar de bestelknop van je digitale televisie, maar niet zonder ook eerst eens langs te komen in onze bibliotheek voor...

Voor mensen met een posttraumatische stressstoornis (PTSS) als gevolg van seksueel misbruik, oorlogsgeweld of geweld tout court is het opgelopen trauma nooit verleden tijd. Op basis van interviews met mensen met PTSS en gesprekken met hun omgeving toont de auteur van dit boek aan hoe veelomvattend de impact van dergelijke traumaklachten op het dagelijks leven kan zijn. 

Trauma-ervaringen: verhalen van mensen met PTSS en hun naasten / K. van der Heijden. - Amsterdam : Hogrefe, 2012. - 152 p.

Diverse auteurs behandelen het begrip ‘veerkracht’ in zowel de therapeutische praktijk, de klinische context als in een louter theoretisch kader. Alles draait om als traumatisch ervaren gebeurtenissen, van seksuele misdrijven tot de jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog, waarin zowel slachtoffers als daders van geweld aan bod komen. Tegelijkertijd pleiten verschillende bijdrageschrijvers voor complementaire therapeutische strategieën, met onder meer systemische coaching en EMDR, rond de materies trauma en veerkracht.

Trauma et résilience: victimes et auteurs / R. Coutanceau, J. Smith, S. Lemitre en J.L. Senon. - Paris : Dunod, 2012. - 450 p.

Dit handboek geeft een overzicht van klinische en wetenschappelijke inzichten waardoor praktische hulp aan mensen met een posttraumatische stressstoornis (PTSS) mogelijk wordt. Zowel enkelvoudige als complexe posttraumatische stressstoornissen en dissociatieve stoornissen worden belicht. Er is ook ruime aandacht voor preventie, opvang en allerlei vormen van psychotherapie en farmacotherapie, voor zowel kinderen als volwassenen, bij de behandeling van PTTS.

Handboek posttraumatische stressstoornissen / E. Vermetten, R.J. Kleber, O. van der Hart, J. Haagen en M. Sleijpen. - Utrecht : De Tijdstroom, 2012. - 808 p.

Deze uitgave formuleert aanbevelingen voor de behandeling van volwassenen met gegeneraliseerde angststoornissen, zoals posttraumatische stressstoornissen, obsessief-compulsieve stoornissen en sociale fobieën, al dan niet in combinatie met andere (depressieve) stoornissen. Het gaat in op de farmacologische en psychologische aspecten van de behandeling en biedt evidence-based materiaal voor de organisatie van deze specifieke vorm van zorg in het ruimere zorggeheel. Op de bijhorende cd worden diverse data die deze richtlijn ondersteunen grafisch voorgesteld.

Generalised anxiety disorder in adults: management in primary, secondary and community care / National Collaborating Centre for Mental Health. - Leicester :  The British Psychological Society, 2011. - 463 p.

De psychische problemen waarmee vluchtelingen en asielzoekers worden geconfronteerd, bewijzen dat culturele en sociaaleconomische factoren een belangrijke rol spelen in de aanpak van de zoektocht naar hulp en de acceptatie of de afwijzing van behandelingen. Zowel theoretische als praktische aspecten van de geestelijke gezondheidsnoden bij dergelijke mensen worden in deze publicatie behandeld: van de impact van migratie op de geestelijke gezondheid tot diagnostische drogredenen rond de veranderde identiteit. Het laatste deel van dit boek richt zich dan weer op heel specifieke problemen zoals rouwverwerking, seksueel geweld en posttraumatische stressstoornissen en heeft aandacht voor psychische problemen bij specifieke groepen, zoals kinderen op de vlucht.  

Mental health of refugees and asylum seekers / D. Bhugra, T. Craig, en K. Bhui. - Oxford : Oxford University Press, 2010. - 308 p.

Een nieuw jaar, een verse stapel boeken...

Ook in 2013 zijn wij van plan onze bibliotheek te spijzen met heel wat nieuwe boektitels die van ver (of van dichtbij) te maken hebben met het thema 'geestelijke gezondheid'. Daarom trakteren we je nu alvast op een aantal van onze meest opvallende publicaties die vanaf vandaag in ons documentatiecentrum geduldig op jou liggen te wachten...

Bij oplossingsgerichte hulpverlening zijn het de cliënten zelf die voor hun eigen ervaringen, problemen en perspectieven verantwoordelijk zijn. Hulpverleners zijn uitsluitend deskundigen in het begeleiden van dit proces. In dit boek wordt de visie van deze vraaggerichte manier van werken, waarbij de relatie tussen cliënt en hulpverlener weer centraal komt te staan, uit de doeken gedaan. De theoretische verdieping wordt in één methodisch geheel, ‘Cirkels van empowerment’, gegoten en geïllustreerd aan de hand van praktijkvoorbeelden zoals psychosociale hulpverlening bij schulden en de begeleiding van cliënten met depressieve klachten.

Oplossingsgerichte hulp- en dienstverlening: cirkels van empowerment / W. Joosen en W. van der Vaart. - Antwerpen/Apeldoorn : Garant, 2012. - 200 p.

Dit proefschrift behandelt de vraag hoe de ontwikkeling van het beroep psychiatrisch verpleegkundige zich in de periode 1830-1980 in Nederland heeft voltrokken. Op welke wijze dacht het voormalige verplegend personeel over de genoten opleiding, de arbeidsvoorwaarden en de omgang met psychiatrische patiënten? Verder worden alle vóór 1980 verschenen handboeken in de psychiatrische verpleegkunde besproken en werpt de auteur haar licht op de vroege opkomst van de sociaal-psychiatrische verpleegkunde in Nederland.

Gekkenwerk: de ontwikkeling van het beroep psychiatrisch verpleegkundige in Nederland. 1830-1980 / C. aan de Stegge. - Maastricht : Universitaire Pers, 2012. - 1088 p.

Gudrun Bongaerts, auteur van dit getuigenis, verliest haar zus Hilde op zesendertigjarige leeftijd aan borstkanker. Vier jaar heeft ze nodig om de dood van Hilde te aanvaarden. Een periode ook waarin ze een poging ondernam haar persoonlijke symptomen van rouw binnen een groter kader te plaatsen. De vijf stadia van rouwverwerking worden, op basis van ingebeelde gesprekken met haar zus, verdeeld over evenveel hoofdstukken. Op die manier moeten beiden door een groeiproces en komen ze tot inzichten met betrekking tot hun levenshouding en hun onderlinge relatie. 

Merel en ik: over rouwverwerking / G. Bongaerts. - Westerlo : Kramat, 2012. - 150 p.

Dit boek buigt zich over de vraag wat er met een mens gebeurt als hij constant hevige pijn lijdt en het de pijn zelf is die het probleem wordt. Hoe ontstaat chronische pijn precies? Wat zijn de gevolgen hiervan en welke behandelingen bieden soelaas? Wat is de rol die pijnstillers spelen en welke verwachtingen mag een pijnpatiënt koesteren? Bart Morlion, hoofd van het multidisciplinair pijncentrum van het UZ Leuven, tracht op al deze vragen een antwoord te formuleren. Interviews met pijnpatiënten illustreren dat ook de steun van hun omgeving levensnoodzakelijk is. 

Wanneer de pijn blijft: kwaliteitsvol leven ondanks chronische pijn / B. Morlion en K. Janssen. - Leuven/Den Haag : Acco, 2012. - 190 p.

De in dit boek opgenomen verschillende getuigenissen geven een duidelijk beeld van wat psychose precies is en of je ermee kan leren leven. De heldere toelichtingen van Bea De Rouck, psychiatrisch verpleegkundige met jarenlange ervaring op de afdeling psychosezorg van het Brugse PZ Onze-Lieve-Vrouw, schetsen deze psychiatrische stoornis van de allereerste signalen tot het definitief uitbreken ervan. Ook de mogelijke evoluties, de emotionele gevolgen voor zowel de patiënt als zijn omgeving en de effectieve behandelingsvormen komen uitvoerig aan bod. 

Psychose beter begrijpen / B. De Rouck. - Leuven : Davidsfonds, 2012. - 180 p.

Schrijver Paul Baeten Gronda over gebrek aan aandacht, bijlessen, gekke beroepen en etiketkinderen...

"Als ik niet in 1981 maar wel tien of twintig jaar later was geboren, dan hadden ze mij als kind zeker op rilatine gezet. Ik ben blij dat dat niet gebeurd is. Dit is waarom."
Zo begint de Vlaamse schrijver Paul Baeten Gronda, in 2010 met zijn 'Nemen wij dan samen afscheid van de liefde' goed voor de Vlaamse Debuutprijs, zijn wekelijkse rubriek 'Grrrronda' in Knack Focus van afgelopen 21 november. Wat volgt is een curriculum vitae waaruit blijkt dat Gronda's aanleg voor jeugdige overactiviteit en schoolse desinteresse vandaag nogal gemakkelijk zou leiden tot grote ongerustheid bij de ouders met het bevrijdende stempel van ADHD tot gevolg. In zijn typische, onderkoelde en humoristische stijl trekt Gronda alle registers van het betere columnwerk open om, op basis van zijn ongewone levenswandel, definitief het eigen schrijverschap te legitimeren. Besluiten doet deze jonge auteur met: "Ik wil niet beweren dat alle kinderen die vandaag door hun ouders, leerkrachten en de verkoopafdeling van Novartis aan de rilatine worden gehouden verloren kunstenaars zijn. Maar wel dat die er waarschijnlijk ergens tussen zitten en dat een goed deel van de rest zijn weg ook wel zal vinden, al zal die weg misschien op het eerste gezicht wat raar of kronkelig lijken.

Zoals psycholoog Stijn Vanheule eerder deze maand nog bevestigde in De Morgen: het aantal 'etiketkinderen' explodeert. Wel, alles wat je in de pagina's hierna zult zien aan films, muziek en noem maar op, is meer dan waarschijnlijk het product van een of andere zot die kon ontsnappen aan het waanidee dat de rustige, keurige weg de enige juiste is. Er is dus nood aan enkele nieuwe, meer specifieke etiketten. Enkele voorstellen. Gitarist. Timmerman. Tv-presentator. Hiphopproducer. Striptekenaar. En aan al de rest: relax."

Ook onze bibliotheekcollectie herbergt heel wat materiaal dat zich toespitst op aandachtstekort-hyperactiviteitstoornis, kortweg ADHD, bij zowel kinderen als volwassenen. Onze meest recente boektitels zijn...

In dit boek vraagt Laura Batstra, onderzoeker en docent aan de Rijksuniversiteit Groningen, zich af of ADHD een ziekte is, of je ermee geboren wordt en of medicatie in alle gevallen het functioneren van een kind met ADHD verbetert. Ze concludeert dat geneesmiddelen, in heel wat situaties, uitsluitend nadelige gevolgen hebben voor het kind. Volgens Batstra volstaat een doorgedreven ouder- en leerkrachttraining waardoor overdiagnose en -behandeling van ADHD kunnen worden vermeden.  

Hoe voorkom je ADHD? Door de diagnose niet te stellen / L. Batstra en A. Frances. - Amsterdam : Nieuwezijds, 2012. - 176 p.

Koen, een jongen van acht met zowel aandachts- als hyperactiviteitsproblemen, schetst vanuit zijn beleving als ADHD’er de dingen die hij meemaakt. Ook zijn moeder, Gerdie, kreeg jaren na de diagnose bij haar zoon het label ‘ADHD’ opgekleefd. De verhaaltjes van Koen, op basis van zijn ervaringen en die van zijn moeder, zijn geschikt om in klasverband voor te lezen en het thema ADHD bespreekbaar te maken. Achteraan het boek zijn belangrijke aandachtspunten voor kinderen met ADHD opgenomen.

Koen - ik heb geen adhd, want ik ben anders dan Leon / G. Verheijden en A. van Tilborg. - Deventer : Van Tricht, 2011. - 86 p.

In het eerste deel van dit boek staan de symptomen van deze aandachtstekortstoornis in de verschillende volwassen levensfasen centraal. Verder is er aandacht voor theoretische concepten en behandelvormen van ADHD bij volwassenen. Met casuïstiek gaat het tweede deel in op vaak voorkomende dilemma’s uit de professionele praktijk en worden de bij ADHD meest voorkomende psychiatrische comorbide stoornissen kort belicht: van verslavingsproblemen tot angststoornissen.

Volwassenen met ADHD: theorie en casuïstiek / A.M.D.N. van Lammeren, E.H. Horwitz en C.E.J. Ketelaars. - Assen : Van Gorcum, 2012. - 196 p.

Dit boekje is een actuele stand van zaken van alles wat met ADHD en ADD bij kinderen en pubers te maken heeft. Het beschrijft wat AD(H)D precies is, hoe het in het brein ontstaat en welke rol executieve functies of regelfuncties spelen. Ook bewezen effectieve behandelmethoden en recente informatie over de aanpak ervan worden uitgebreid toegelicht. Met praktijkvoorbeelden, relevante websites en adressen.

ADHD bij kinderen / A. Eenhoorn. - Houten : LannooCampus, 2012. - 159 p.

Zachte heelmeesters maken niet uitsluitend stinkende wonden!

In de rubriek Opmerkelijke praktijken van het julinummer van het 'Maandblad Geestelijke volksgezondheid' is psychiater Ronald van den Berg bijzonder hard voor Jeffrey Wijnbergs provocatieve coachingstijl. Deze aanpak, zoals uiteengezet in het gewraakte 'Zachte heelmeesters: het failliet van de geitenwollensokkenpsychologie', spreekt mensen direct aan op hun persoonlijke kracht en zelfredzaamheid. Wijnberg omschrijft de begripvolle, luisterende therapeut onder meer als de zoethouder die blijft vasthouden aan dure behandelingen. Ook al kunnen zijn interventies hard aankomen, de hulpverlener kan beter zeggen wat hij echt vindt, aldus de auteur/psychotherapeut. Geitenwollensokkenpsychiater Van den Berg: "Wijnbergs boekje is te beschouwen als een schoolvoorbeeld van marketing. De marketeer zet zich af tegen de vermeende sukkel en prijst de eigen dienstverlening aan als wondermiddel, tot opluchting voor iedere therapeut die zich prettiger wil voelen. De meeste therapeuten zoeken in de loop van hun werkende leven aanvullingen uit werkwijzen waarin ze aanvankelijk niet zijn opgeleid. Het zou daarom naar mijn mening zinvol zijn dat therapeuten die echt eclectisch te werk willen gaan, niet te zeer hun eigen ongeduld uitageren. Laten zij zich juist richten op de patiënt en zich niet begeven in het schaamteloze ‘one-upmanship’, het overwicht op de patiënt, dat in het boekje van Wijnberg gepredikt lijkt te worden. Daar voelen sommige therapeuten zich wellicht lekkerder bij, maar de vraag is of patiënten dat ook zo ervaren."

Onlangs in de media en nu al bij ons in de rekken...

De Wachter, Sacks, Derksen,... Het zijn slechts enkele namen van opmerkelijke mensen die met hun pas verschenen, steengoede boeken een aantal ggz-taboes in het uitstalraam van de publieke opinie weten te plaatsen.

"Een heel bijzonder soort hallucinaties is die welke ontstaan na de amputatie van een ledemaat. Terwijl ongeveer tien tot twintig procent van hen die blind of doof worden nadien hallucinaties krijgen, benadert dat bij amputaties de volle honderd procent.(...) Het duurde tot de jaren zeventig van de negentiende eeuw voor er een woord op de gehallucineerde ledematen werd geplakt: fantomen.(...) Omdat een fantoomledemaat bewogen kan worden, kan hij ook pijn doen. Notoir was de fantoomhand van admiraal Nelson, die een verkrampte vuist maakte waardoor zijn fantoomnagels in zijn fantoomhandpalm sneden, wat een constante pijn veroorzaakte. Pas een jaar of twintig geleden heeft men een oplossing gevonden voor dit soort pijnlijke vervormingen van fantoomledematen. Had Nelson vandaag geleefd, dan had men zijn fantoomarm in een spiegelbak gestoken, en zijn goede arm daarnaast gelegd zodat het leek alsof hij twee volwaardige armen had. De opdracht zou geweest zijn om de beide vuisten open en dicht te doen, en de fantoomvuist zou zich, mits enige oefening, ontspannen hebben. Het beste middel tegen fantoompijn blijkt dus fantoomkinesitherapie te zijn."

(De Morgen, 06/10/2012, boekrecensie n.a.v. 'Hallucinaties', de meest recente van de bekende Brits-Amerikaanse neuroloog Oliver Sacks)

"Kijk, de DSM is een interessant boek omdat het aandoeningen definieert: zo kan er in de hele westerse wereld in dezelfde taal gesproken worden. Als ik het heb over een depressie, dan weet een Italiaan of een IJslander wat ik bedoel. Dat is een voordeel. Het nadeel is dat de diagnose niet gebruikt wordt als hypothese maar als werkelijkheid, en dat zijn heel wat bruggen te ver. Dan wordt de diagnose de nieuwe identiteit: we zijn tegenwoordig onze diagnose. Terwijl een diagnose geen eindpunt kan zijn, het is een begin. Vroeger stopten we de gekken in dwangbuizen, nu reduceren we ze tot een woord.(...) Elke dag een feest? Een mens houdt dat toch niet vol? Ongelukkig zijn lijkt niet normaal, terwijl het de normaliteit zelf is. Laten we onze kinderen leren dat het leven soms vervelend is, dat het niet altijd plezant is, dat er soms mensen ziek worden of doodgaan en dat je daar dan vreselijk van mag afzien. Opvoeden is niet: problemen vermijden. Opvoeden is: problemen zien zonder die te dramatiseren. Want gewone levensproblemen worden snel gepsychologiseerd, zowel bij kinderen als volwassenen. 'U bent perfect normaal,' zeg ik dan. Waarop ze steevast vragen: 'Echt waar?' Dat is de diagnose die op het meeste ongeloof stuit."

(Humo, 16/10/2012, in gesprek met Tine Hens waarschuwt psychiater Dirk De Wachter voor het einde van de normaliteit) 

"De bijdrage van de neurobiologie aan de psychologie en psychiatrie van de laatste twintig jaar is minimaal. Het heeft nog niet geleid tot betere medicijnen in de psychiatrie. Van de werking van het geheugen en van perceptie- en zintuigfuncties kan dat neurologisch onderzoek wel de grenzen aangeven. Ook voor taalonderzoek is het interessant. Maar dat is het zowat. De verklaringskracht van hersenprocessen voor de psychologie is dan ook zeer beperkt. Je ziet enkel dat er een fysieke pendant is van een psychisch proces. Natuurlijk is dat zo! Mensen zijn nu eenmaal het product van biologische, psychische en sociale processen, die complex in elkaar haken."

(De Morgen, 29/09/2012, hoogleraar klinische psychologie Jan Derksen heeft het in 'Bevrijd de psychologie uit de greep van de hersenmythe' over de gevaren van te veel hersenwetenschap in de psychologie)

Najaar 2012: nieuwe publicaties in ons documentatiecentrum.

Wij zaten de afgelopen zomer alvast niet stil en verwelkomden een zeventigtal nieuwe boektitels. Daarom graag even je aandacht voor een aantal van de meest in het oog springende publicaties die vanaf vandaag in ons documentatiecentrum kunnen worden ontleend...

Volgens de auteurs bieden games rust en geven ze aan jongeren met autisme het gevoel van controle in een ingewikkelde, sociale wereld. Ze raadpleegden Nederlandse en Vlaamse autismedeskundigen en enquêteerden autistische jongeren, hun ouders en begeleiders. De auteurs pleiten ervoor om ‘serious games’ in te zetten in de hulpverlening en het onderwijs en stellen vast dat veel jongeren met autisme vluchten in het gamen en zo een verslaving oplopen. Onderdeel van dit boek is de ‘Toolkit Gezond Gamen’, een opdrachtenpakket en oefeningenreeks voor jongeren met autisme om tot een betere balans tussen hun gamegedrag en andere activiteiten te komen.

Gamen en autisme: met Toolkit Gezond Gamen / H. Kisjes en E. Mijland. - Middelbeers : InnoDoks, 2011. - 159 p.

In dit doe-boek laat creatief ondernemer Karin Ramaker zien hoe je je door moeilijke periodes heen kunt slaan door doelgerichte actie. Creatieve oefeningen en praktische tips dagen de lezer uit anders naar zijn dip te kijken. Onder het motto iedereen heeft struikelmomenten maar slechts weinigen durven ervoor uit te komen, wil de auteur aantonen dat je weet dat je niet de enige bent en dat je er iets aan kunt doen.  

Opkrabbelen nadat je op je bek bent gegaan / K. Ramaker. - S.l. : Scriptum Psychologie, 2011. - 181 p.

Toen in de jaren '30 van voorgaande eeuw psychochirurgische procedures werden opgesteld om patiënten met ernstige psychiatrische stoornissen te helpen genezen, waren de resultaten ervan vaak catastrofaal en irreversibel. Hoewel neurochirurgie nog steeds te kampen heeft met haar verleden is de belangstelling voor deze discipline, dankzij de introductie van de 'stereotactische aanpak' en het succes van allerlei stimulatiemethoden, toegenomen. Dit boek belicht zowel de geschiedenis, met haar pioniers, als een actuele zienswijze op psychochirurgie.  

Cutting the mind: origins of psychosurgery / M. Arts en P. Michielsen. - Leuven/Den Haag : Acco, 2012. - 147 p.

Dit boek is ontstaan vanuit de onderwijsbehoefte aan een leidraad bij het in de praktijk brengen van opbrengstgerichte handelingsplannen bij de aanpak van leerlingen met een psychiatrische problematiek. Naast een stoornisgerichte, specifieke methodiek bevat dit kompas ook een bondige uitleg bij iedere stoornis. Hierdoor kunnen de symptomen in de klas snel worden herkend. Verder zijn er per problematiek ook richtlijnen m.b.t. het ontwikkelingsperspectief en zijn er per stoornis best practice handvatten. 

Psychiatrie in de klas: kompas bij opbrengstgerichte handelingsplannen in het onderwijs / G. Vaessen. - Antwerpen/Apeldoorn : Garant, 2012. - 220 p.

De auteur van dit boek bespreekt hoe de psychoanalyse van cruciaal belang kan zijn om de menselijke dimensie, uitgedrukt in angsten, tekorten, conflicten en fantasieën, van de huidige ecologische crisis beter te begrijpen. Bouwstenen voor deze argumentatie zijn de ecologische theorieën van de Franse filosofen Gilles Deleuze en Félix Guattari. Verder wordt plaats gemaakt voor de ecopsychologie, de vergroening van de psychotherapie, onze ambivalente verhouding tegenover de natuur en diverse milieupsychologische afweermechanismen zoals eco-angst en -verdriet.  

Psychoanalysis and ecology at the edge of chaos: complexity theory, Deleuze/Guattari and psychoanalysis for a climate in crisis / J. Dodds en M. Jordan. - London/New York : Routledge, 2011. - 238 p.

Dit boek bevat drie autobiografische opnameverslagen van mensen die op jonge leeftijd een psychose doormaakten. Ze schreven regelmatig over hun psychotische ervaringen en merken nu pas het gebrek aan belangstelling hiervoor van hun toenmalige, behandelende psychiaters. Nochtans waren deze persoonlijke verhalen voor hen van levensbelang. In een nawoord geeft psycholoog Ed Brand zijn visie vanuit het standpunt van de behandelaar. 

Tegen de tijdgeest: terugzien op een psychose / E. Tellegen, H. Mous en D. Muntjewerf. - tweede druk. - Amsterdam : Candide, 2011. - 256 p.